Stand-up comedy

Stand-up comedy is een overgewaaide  theatervorm uit Engeland en de Verenigde Staten. Stand-up comedy is vergeleken met het moderne Nederlandse cabaret beperkt in het theatrale element. Bij stand-up comedy bestaat de vorm slechts uit korte humoristische anekdotes terwijl er in een cabaretvoorstelling vaak juist sprake is van langere nummers en muzikale onderdelen en sketches.

De vorm:

Stand-up comedy is een vorm van comedy waarin één man of vrouw met behulp van een microfoon een reeks kortere of langere grappig bedoelde anekdotes vertelt. Ook losse grappen (zogenaamde oneliners) zijn vaak onderdeel van een stand-up comedy-set. Waar cabaret vrijwel altijd in het theater wordt bedreven, is bij stand-up comedy vaak het café de achtergrond, met meestal niet veel meer dan een spotlight en een microfoon met standaard. Bij een stand-up comedy-optreden is er vaak sprake van een line-up: drie tot vier comedians die om beurt kort optreden, aangekondigd door een MC (Master of Ceremony).

Een belangrijk verschil is de verhouding tot het publiek. Bij cabaret is publieksinteractie of -interventie meestal geen onderdeel, waar bij stand-upcomedy het contact met het publiek veel belangrijker is. Bij stand-upcomedy gaat het om de lach, waar er bij cabaret ruimte is voor veel meer, zoals verhalen, muziek en zelfs dans. Dit maakt de dynamiek van stand-up wezenlijk anders dan van cabaret.

Cabaret:

Cabaret bloeit in Nederland als nergens anders ter wereld. De conference past bij de volksaard van de Nederlander, hij kan zichzelf moeilijk serieus nemen. We wonen in een klein land, omringd door invloedrijke broers. Ons nationaal zelfbewustzijn is klein. We hebben weinig bewustzijn van onze geschiedenis en literatuur, en weinig respect voor tradities en titels. We houden er van ernstige kwesties schuin tegen het licht te houden, om bekende persoonlijkheden ‘en pantouffle’ te zien. We zien graag iemand uit de school klappen waar dat eigenlijk niet zou mogen. Die behoefte om dingen te relativeren heeft met twijfel te maken. Als je onzeker bent over waarden en waarheden die ons bestaan rechtvaardigen dan zal je de behoefte hebben om onderdelen van die waarheden die je zijn voorgehouden te relativeren. Iedere club, actiegroep, kerk of organisatie zou zich van tijd tot tijd een spiegel voor moeten houden en zich af moeten vragen of het nou allemaal wel zo waar is wat ze beweren. Cabaret neemt die taak van hen over. Sinds de ondergang van het communisme, het falen van kapitalisme en de leegloop der kerken zijn er niet zo veel absolute waarheden meer om te relativeren. Qua onderwerpen zien we dan ook een verschuiving van makrokosmos naar mikrokosmos. Cabaret wordt minder politiek. Het gaat over mensen.

Stand-up in Nederland:

Het stand-up comedy gezelschap Comedytrain stond aan het begin van de Nederlandse stand-upcomedytraditie. Sinds 1990 treden zij op door Nederland en later ook in hun eigen café Toomler.

In 1994 opende het Comedy Café Amsterdam zijn deuren. Dit was het eerste café waar elke week vast een stand-upcomedyshow gegeven werd. Hun comedians toeren sinds 1994 ook door heel Nederland via impresariaat Stand-Up.

In 1994 ontstond het stand-up gezelschap Comedy Explosion.

Stand-up in Vlaanderen:

Geert Hoste is de stamvader van de stand-up comedy in Vlaanderen. Hij introduceerde het genre in 1987 en opende voor dit genre de deuren van de theaters en culturele centra. Hoste trekt al sinds 1991 door Vlaanderen met zijn politieke conferences, maar wordt door de meeste stand-upcomedians meer als een cabaretier beschouwd, omdat hij alleen in de grotere theaters optreedt.

In Vlaanderen begonnen de eerste stand-up comedians eind jaren 90 op te treden in verschillende cafés in onder andere Antwerpen, Gent en Brugge.

Grondleggers van de Vlaamse stand-up comedy waren The Lunatic Comedy Club (gesticht door Stef Vanpoucke die later 123 Comedy Club oprichtte), café Buster aan de Kaasrui in Antwerpen, comedycollectief KAFT van Philip Saelens, boekingskantoor XL Productions, en de Hoegaarden stand-up Tour.Later kwam ook comedycafé ‘The Joker’ in Antwerpen.

Omdat Vlaanderen niet dezelfde klassieke cabarettraditie heeft als Nederland, is stand-up comedy er snel de dominante humoristische kunstvorm geworden. Tevens is de onderverdeling tussen stand-up en cabaret in Vlaanderen veel vager dan in Nederland, en wordt doorgaans de overkoepelende term Comedy in plaats van Cabaret gebruikt.

Stand-up comedy
3.5 (70%) 2 votes