Stand-up comedy in Nederland

Retro microphone on stage in restaurant. Blurred background

Een artikel over de Nederlandse comedy scene

Stand-up comedy is hot! Dat blijkt alleen al uit de hoeveelheid comedyspots die in de Nederlandse dorpen en steden als paddenstoelen de grond uit schieten. Natuurlijk goed nieuws voor iedereen die een avondje wil lachen en van de snelle afwisselende stijl van comedy houdt. Maar is iedere plek wel geschikt voor comedy? Wat maakt iemand een goede comedian? En hoe is het om comedian te zijn in Nederland? Wie kunnen er nou beter antwoord geven op deze vragen dan de mensen die al jaren in de Nederlandse comedy scene meedraaien, namelijk de comedians zelf! ComedyWeb ging op zoek naar inside informatie over de Nederlandse comedy scene. Wij spraken comedians die al jaren in het vak meedraaien en als geen ander antwoorden kunnen geven op deze vragen.

Comedians
Wij interviewden 9 Nederlandse stand-up comedians en dat leverde leuke inzichten op.
Pieter Jouke, Martijn Oosterhuis, Arie Koomen, Wouter Monden, Ruud Smulders, Hank, Esther van der Voort, Raymon Hofkens en aanstormend talent Eric Goossens gaven hun mening over de Nederlandse scene en vertelde ons wat het zo leuk maakt om comedian te zijn. Variërend van 50-180 optredens per jaar kennen zij zo’n beetje iedere Nederlandse kroeg met een podium en microfoon en ieder Nederlands theater.

OpenMicOpen mic of proshow?
Een podium, een microfoon en wat publiek zijn de basisingredienten voor comedy, toch? Ja, misschien de basisingrediënten inderdaad. Maar om comedy ook te kunnen laten werken is er meer nodig. Momenteel is er een wildgroei gaande aan open mics (open podia). Die worden verkocht onder het valse voorwendsel dat de kwaliteit gelijk is aan die van een proshow maar dan veel goedkoper. Bij een open mic proberen, vaak beginnende, maar ook de meer gevorderde comedians, met trial en error hun nieuwste materiaal uit. Zij maken op deze podia kennis met de oneindige technieken van comedy. Op een proshow spelen ervaren professionele comedians hun bestaande en werkende materiaal (onder vaak gunstigere comedy omstandigheden).

Dit maakt dat publiek en eigenaren van kroegen of zalen een heel verkeerd beeld krijgen van wat comedy in Nederland is. Dan zien ze mensen optreden die net begonnen zijn. Als de mensen in het publiek op die manier voor het eerst kennismaken met comedy en deze “rookies” niet leuk vinden, denken ze dat alle comedy zo is en komen ze niet meer, ook niet naar ervaren professionele comedians. Ook denken kroegeigenaren dat comedians wel voor niks willen optreden en gaan dus ook niet betalen voor ervaren comedian (tenzij dat hele bekende namen zijn).

Desalniettemin kunnen open mic shows, wanneer deze in opzet voldoen aan de gewenste basis comedy omstandigheden, ook zorgen voor een zeer leuke comedy ervaring. Dit omdat open mics ook voor publiek een uitgelezen kans zijn om te zien welk materiaal wel of niet werkt en wat er allemaal komt kijken bij het opvoeren van comedy. Kortom, een open mic show verschilt in uitvoering dus vaak enorm met een proshow, maar deze kunnen beide zeker de moeite waard zijn om mee te maken en ervaren! In onze ogen is het belangrijk dat het publiek wel bewust wordt gemaakt van het soort comedy voostelling waarnaar zij gaan kijken, de verschillen tussen een open mic podia of een show waarin bestaand materiaal wordt opgevoerd en dat uitbuiting van “gevorderde/professionele” comedians wordt tegengegaan door het niet creëren van onjuiste verwachtingen door uitbuiters.

De kick van het optreden
Voor de een is zijn grootste nachtmerrie om voor een groep staan, en dan ook nog eens grappen te vertellen. De comedians die wij interviewden maakte er niet alleen hun beroep van maar vertelden ons ook wat optreden zo leuk maakt. Het contact met het publiek, het laten ontstaan van de lach en het creëren van een tijdelijke werkelijkheid met materiaal dat een comedian zelf heeft geschreven en bedacht, dat geeft allemaal een enorme kick. Toch heeft iedere comedian zijn eigen redenen om op een podium hun verhaal op het publiek over te brengen wat juist weer iedere comedian natuurlijk uniek maakt. In de volledige interviews hieronder kun je lezen waar de verschillende comedians hun energie en voldoening uithalen.

Een goede comedian
Niet iedereen heeft het in zich om een goede comedian te zijn of worden. Doorbreken en er je beroep van maken is maar voor een kleine groep comedians weggelegd. Volgens de vakkenners is een goede comedian iemand die op het podium zichzelf durft te zijn. De noodzaak van het feit dat ze op het podium staan en hun verhaal komen vertellen moet overkomen op het publiek. Grappen schrijven en vertellen kan iedereen leren, maar een goede performer laat ook zijn kwetsbaarheid zien en durft zijn unieke verhaal te vertellen. Dit onderscheidt een rascomedian van een gewone grappenverteller.

comedynight artikel

Café of theater
Comedy is een breed genre, evenals de plaatsen waar een comedian optreedt. Van kleine knusse kroeg met vaste stamgasten tot de grotere theaters. Maar wat zijn de verschillen?
Iedere plek heeft naast zijn charmes vaak ook zijn eigen spelregels. Het zijn echt twee verschillende werelden. Een show voor 20 man in een kroeg kan net zo leuk zijn als eentje voor 500 man in een theater, dat heeft vooral ook te maken met het publiek en de omstandigheden.

Een kroeg is al snel intiemer, omdat je als comedian dichter op de mensen staat. Maar het is ook zwaarder, omdat je ook moet kunnen omgaan met ‘storende’ elementen, zoals: rumoerigheid (bv van barpersoneel), publiek dat toevallig binnenkomt (als het gratis entree is) en dus in principe niet hoofdzakelijk voor de comedy komen. Daarnaast zijn er in kroegen vaak minder ideale technische omstandigheden (geluid en licht laat vaak te wensen over).
In een grote zaal is het vaak wat makkelijker spelen, technisch is alles wat beter geregeld. Bij grote zalen ligt de timing anders want dan moet er soms gewacht worden tot de lach is afgezwakt. Misschien is het mooie van comedy ook wel dat het in zowel een kleine knusse kroeg als in een grotere theaterzaal kan werken.

Comedy in Nederland
Het aanbod groeit, evenals het publiek dat comedy is gaan waarderen en er graag zijn vrije avond mee doorbrengt. In een maatschappij waar alles sneller wordt biedt comedy ook een uitkomst voor mensen met een kortere spanningsboog. Onder het genot van een wijntje of biertje kunnen lachen met een groep vrienden terwijl verschillende comedians elkaar afwisselen met hun hoge grappentempo. Comedy is in verschillende opzichten anders dan cabaret en bevat vaak een hogere grapdichtheid waarbij de diepere boodschap soms kan en mag ontbreken. Je zou kunnen stellen dat in bepaalde opzichten comedy ook toegankelijker en beter betaalbaar is dan cabaret. De Nederlandse comedy scene groeit nog steeds hard en wij hopen dat nog vele mensen de komende jaren kennis mogen maken met dit prachtige genre!

Klik hieronder voor de complete interviews die wij hielden:

Arie Koomen
Eric Goossens
Esther van der Voort
Hank
Martijn Oosterhuis
Pieter Jouke
Raymon Hofkens
Ruud Smulders
Wouter Monden

(c) ComedyWeb

Stand-up comedy in Nederland
5 (100%) 1 vote